Ý nghĩa của bình phong

Bình phong không chỉ là vật dụng để ngăn chia không gian tạm thời, bình phong còn dùng để trang trí nhà. Đặc biệt nếu trần nhà không chịu được lực nặng thì bình phong càng trở nên đắc dụng

Thường thì mộ phần đặt ở vùng núi non, nên việc chọn triều án khá thuận tiện, nhưng nhà cửa gia trạch lại chủ yếu nằm ở miền đồng bằng nên rất khó tìm triều và án. 

Xưa kia thời phong kiến, khi xây dựng cung điện của nhà vua đều phải tìm triều và án. Nhưng thường trong các trường hợp khác như nhà dân... chỉ mong tìm được án đã là tốt lắm rồi. Nếu không có án, người ta thường tạo nên những vật thay thế như đắp non bộ, trồng hàng rào hay xây bức tường ngắn... Chiếc bình phong ra đời từ đây.

Thuở ban đầu bình phong được làm rất đơn giản bằng các vật liệu dễ kiếm như tre nứa, gỗ, phiến đá, thậm chí bụi cây cũng được. Nhưng càng về sau, bình phong càng ngày càng được chú trọng làm bằng vật liệu bền vững như xây gạch, đắp đá; hình thức của bình phong cũng ngày càng cầu kỳ và phong phú.

Bình Phong được làm đơn giản bằng tre nứa gỗNgười Việt trong thời phong kiến vốn chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn minh Trung Hoa, các học thuyết Phong thuỷ cũng có từ rất sớm mà chiếc bình phong trở thành một bộ phận không thể thiếu trong ngôi nhà của họ. Dần dần sau này, người Việt còn hơn cả người Hán, đã phát triển quan niệm về chiếc bình phong trở nên phong phú, đa dạng lên nhiều.

Bình phong trở nên phong phú và đa dạng hơn

Các loại bình phong

Đối với đại đa số chúng ta, khái niệm và nguồn gốc bình phong hầu như không được phân biệt rõ ràng, dù là triều hay án, dù to hay nhỏ đều gọi chung là bình phong. Tuy nhiên trong Phong thuỷ thì không phải như vậy.  Triều và án là hai khái niệm khác nhau và tác dụng của chúng cũng khác nhau khi áp dụng.

Phong thuỷ rất chuộng triều sơn, nhưng trên thực tế thường chỉ áp dụng được cho các công trình có quy mô lớn hoặc cả một quần thể công trình như Kinh đô, lăng tẩm của vua chúa xưa... Ngót ngàn năm trước, khi tìm ra đất Thăng Long, Lý Thái Tổ cũng đã ca ngợi đây là mảnh đất “long bàn hổ cứ”, có “sơn triều, thủy tụ”, địa thế tuyệt vời để xây dựng kinh đô.

Thế nhưng án cũng có 2 loại: ngoại án và nội án; ngoại án hay tiền án là chiếc bình phong đặt ở phía bên ngoài, ở phía trước công trình; còn nội án là chiếc bình phong (cũng có khi gọi là trấn phong) đặt ngay trong công trình.

Đối các loại bình phong được xây dựng cẩn thận bằng gạch đá, thường ngoài ý nghĩa về phong thuỷ còn là những công trình mang ý nghĩa trang trí thật sự. Về đại thể, tuy chỉ là một bức tường xây ngang nhưng kiểu dáng và cách thức trang trí của bình phong thì vô cùng phong phú. 

Kiểu bình phong phổ biến nhất có lẽ là kiểu cuốn thư nhưng có rất nhiều biến thể. Các đề tài trang trí trên bình phong cũng đa dạng, nhưng phổ biến nhất vẫn là những con vật trong Tứ linh, gồm long(rồng)-lân-phượng-quy (rùa). Tại các đình làng, các am miếu dân gian, hình tượng long mã hay hổ cũng được sử dụng rất nhiều trên bình phong.
Căn cứ vào hình thức kiểu dáng có thể chia nội án thành 2 loại: loại bình phong một tấm cố định và loại bình phong nhiều tấm rời ghép thành.

Bình phong một tấm 

Sử dụng bình phong thế nào cho phù hợp
Đây thực sự là một bí ẩn của Phong thủy học. Sách vở về Phong thuỷ xưa rất hiếm khi đề cập đến điều này, các kiến thức về sử dụng bình phong chủ yếu được truyền thừa qua các thế hệ thầy Địa lý. 
Phỏng vấn một số thầy Địa lý có uy tín ở khu vực miền Trung thì được biết, kích thước triều sơn không quan trọng lắm, chủ yếu là do dáng vẻ, thần thái của chúng tạo nên; còn kích thước của án (kể cả ngoại án và nội án) thì rất quan trọng đối với chủ nhân công trình.

Tuy nhiên, đối với phần đông dân chúng do không hiểu hết các nguyên lý uyên áo của Phong thủy nên thường cho rằng, bình phong cốt để che kín ngôi nhà (hoặc huyệt mộ) cho ấm cúng và ngăn chặn gió độc, hay để ngăn chặn những thứ khí chẳng lành phát ra từ những vật lạ phía trước nhà (cây cối, cột mốc, đường đi...). Từ quan niệm đó nên việc dựng bình phong không theo kích thước phù hợp, gây mất cân đối cho công trình, ảnh hưởng đến thẩm mỹ, thậm chí gây trở ngại cho việc đi lại.